ویاتک | اخبار حوزه دانش، فناوری و تکنولوژی به همراه مطالب علمی جذاب

فناوری ذخیره‌سازی اطلاعات به روایت تاریخ؛ قسمت آخر

۲

در آخرین شماره از سری مطالب فناوری اطلاعات به روایت تاریخ، به تحقق داستان Cope/Paste کردن نزدیک‌تر می‌شویم و خواهیم دید که این مسیر طولانی، بلاخره چگونه ختم به خیر می‌شود. اگر به دقت پیگیر این سه مطلب باشید، متوجه خواهید شد که “نیاز” اصلی ترین عامل و محرک پیشرفت این علم بوده است. در واقع نه تنها علم ذخیره سازی، بلکه در هر حوزه‌ای، “نیاز” محکم‌ترین دلیل و محرک پیشرفت بوده و هست. اگر نیاز نداشتیم فضای ذخیره‌سازی را افزایش دهیم و اگر نیاز نداشتیم اندازه‌ها را کاهش دهیم، اکنون جابجایی گیگابایت‌ها اطلاعات، به آسانی چند کلیک، نه تنها ممکن نبود، بلکه خوابش را هم نمی‌توانستیم ببینیم. همین نیاز است که هر روز از زندگی را با دیروز آن به کلی متفاوت و پربارتر می‌کند. همین نیاز باعث خواهد شد، پیشرفته‌ترین دستگاه‌های امروزی، سال‌ها بعد، موجب تعجب و خنده‌مان شوند، اگر باور نمی‌کنید، به سراغ اولین شماره از این سری مطالب رفته و دستگاه‌های ذخیره‌سازی چند تنی سال‌ها قبل، که به اندازه یک اتاق بودند و هزارن برابر کمتر و کندتر از فلش مموری‌های امروزی، ذخیره‌سازی می‌کردند را تماشا کنید!

در قسمت دوم سری مطالب تاریخچه فناوری، دیدیم که علم ذخیره‌سازی اطلاعات چگونه پس از مشقات بسیار و ایده‌های متفاوت، بلاخره خود را در مسیر درست قرار داد و آینده خود را در گرو‌ هارد دیسک درایو‌های مغناطیسی، دیسک‌های نوری و چیپ‌های حافظه دید. اکنون می‌خواهیم روند تکامل این مسیر را با هم طی کنیم، اینکه چگونه Ramac 305 پنج مگابایتی که اندازه یک میز بزرگ بود، اکنون ۱ ترابایت ظرفیت را در پنج صفجه ۳.۵ اینچی ارایه می‌دهد.

Seagate ST506 hard disk drive

Seagate ST506 hard disk drive

کمپانی سیگت، نخستین‌ هارد دیسک‌های خود برای میکرو کامپیوتر‌ها را در سال ۱۹۸۰ ارایه داد که نخستین آن‌ها ST506 نام داشت و فضایی بالغ بر ۵ مگابایت را ارایه می‌داد که پنج برابر فلاپی دیسک‌های استاندارد محسوب می‌شد، در حالی که اندازه فیزیکی آن برابر با فلاپی دیسک‌ها و درایو آن‌ها بود. فناوری امروزه‌ هارد دیسک‌ها، به صورت بسیار ساده و ضعیف‌تری در این‌هارد دیسک وجود داشت به صورتی که چندین صفحه فلزی سخت که دو طرف آن در یک لایه نازک با مواد مغناطیسی پوشانیده شده بود و اطلاعات دیجیتالی نیز در همین لایه‌های مغناطیسی ذخیره می‌شدند. بسیار جالب است بدانید که موسسین کمپانی بزرگ و خوش نام امروزه، یعنی سیگت، دو نفر به نام‌های Alan Shugart  و Finis Conner بودند که با هم در کمپانی Memorex در حال توسعه و تحقق ایده خود، مبنی بر کوچک سازی‌هارد دیسک درایو‌ها و کلید زدن یک استاندارد در سایز ۵ ¼ اینچ، یعنی درست هم اندازه فلاپی دیسک درایو‌ها، بودند که بعد‌ها بر تصمیم خود برای تاسیس کمپانی سیگت را در سال ۱۹۷۹ جامه عمل پوشاندند. کمپانی سیگت با همین نمونه که در تصویر می‌بینید، به شدت معروف شده و اسم و رسمی‌ در کرد و با کمپانی‌هایی مثل اپل و IBM طرف قرارداد شده و ۴ میلیون دستگاه از این‌هارد دیسک را به فروش رسانید.

Bernoulli Box

Bernoulli Box

در سال ۱۹۸۳ Bernoulli Box عرضه شد. این دستگاه بر پایه فناوری سوزن (شبیه آنچه در گرامافون وجود دارد، ولی سوزن این‌هارد دیسک متفاوت بوده و نمونه مخصوصی بود) ساخته شده بود و بر تکنولوژی‌ هارد دیسک‌ها استوار بود. Bernoulli Box یک دستگاه قابل حمل بود که به کاربران اجازه می‌داد اطلاعات حجیم را بین رایانه‌ها جابه جا کنند. این دستگاه به مراتب با صرفه‌تر از فلاپی دیسک‌ها، برای چنین کاربری‌ها و استفاده‌هایی بود، چون که حافظه ذخیره‌سازی آن به سفارش خریدار می‌توانست از ۵ تا ۲۳۰ مگابایت افزایش یابد.

۱۹۸۳ CD-ROM

۱۹۸۳ CD-ROM

در سال ۱۹۸۳ آینده ذخیره‌سازی اطلاعات، یک بار دیگر توسط فیلیپس، با همکاری سونی روشن و درخشان شده و تکان اساسی به خود داد و یکی از بهترین اتفاقات تاریخ رخ داد. این اتفاق، CD بود، هدف سونی و فیلیپس از ساخت سی دی، مثل همیشه موسیقی بود و به همین دلیل توسط سی دی استاندارد و فرمت music Compact Disks هم کلید خورد و بعد‌ها سی دی رام هم از قِبَل همین سی دی‌ها به وجود آمد. سی دی ۵۵۰ مگابایت حافظه ذخیره‌سازی داشت. و نخستین محتوایی که پس از ساخت سی دی توسط سونی و فیلیپس، در قالب آن منشر شد و با اقبال عمومی‌هم روبه رو گشت، لغت نامه الکترونیکی Grolier بود. این لغت نامه که ۹ میلیون لفت در خود جا داده بود، تنها ۱۲ درصد از حافظه در دسترس سی دی را اشغال می‌کرد. همین عوامل دست به دست هم دادند تا در همان سال کمپانی‌های کامپیوتری و الکترونیکی دست به دست هم دهند و استانداردی مناسب برای رایانه‌ها نیز وضع کنند تا رایانه‌ها هم از سی دی‌ها پشتیبانی کنند.

۱۹۸۴ CompacTape

۱۹۸۴ CompacTape

سال ۱۹۸۴ CompacTape معرفی شد که توسط Digital Equipment برای کامپیوتر‌های خانواده VAX این کمپانی طراحی شده بود. این درایو ۲۲ تراک نوشتاری دو طرفه داشت که اندازه آنها ½-inch بود و به صورت پهن ساخته می‌شد. این نوار می‌توانست ۹۲ مگابایت اطلاعات ذخیره کند، و جایگزین era DECtape که در سال ۱۹۶۰ ساخته شده بود، گشت و استفاده از آن به سرعت گسترش یافت و کاربری آن تا سال ۱۹۹۰ ادامه یافت. بعد‌ها نمونه تکامل یافته آن تحت عنوان Digital Linear Tape ساخته و ارایه شد و به صورت فزاینده‌ای توسط شبکه‌های محلی متوسط و بزرگ استفاده می‌شد. تکنولوژی DLT بعد‌ها در سال ۱۹۹۴ توسط Quantum خریداری شد و نتیجه این خرید، اکنون بعد از ۲۰ سال در SuperDLT‌ ها مشاهده می‌شود که می‌توانند بیش از ۸۰۰ گیگابایت اطلاعات در خود جای دهند.

Flash memory

Fujio Masuoka-Flash memory

Fujio Masuoka فلش مموری را در سال ۱۹۸۴ در حالی که برای کمپانی توشیبا کار می‌کرد، معرفی کرد. فلش مموری خیلی زود مورد توجه کمپانی‌های فعال در صنعت ذخیره‌سازی قرار گرفت و همه‌گیر شد. هر چند که ایده آقای Masuoka فوق‌العاده و قابل ستایش بود، اما ایده وی برای خودش چندان خوشحال کننده نبود، چراکه کمپانی توشیبا پاداش و قدر دانی لازم را از وی به عمل نیاورد و همین باعث شد Masuoka توشیبا را ترک کرده و به دانشگاه Tohoku رفته و به عنوان یک پروفسور مشغول تدریس در این دانشگاه شود. بعد‌ها وقتی قانونی برای فرهنگ وفاداری کمپانی‌ها در ژاپن وضع شد، آقای Masuoka از توشیبا شکایت کرده و درخواست غرامت کرد که نتیجه آن دریافت ۷۵۸ هزار دلار از توشیبا، در سال ۲۰۰۶ بود.

Conner CP340A hard disk drive

 Conner CP340A hard disk drive

کمپانی Conner در سال ۱۹۸۷‌هاردیسک درایو CP340A را رونمایی کرد. این درایو بر پایه اندازه ۳½- اینچی ساخته شد که استاندارد آن زمان بود. CP340A توسط میکروپروسسور کنترل می‌شد و از servo positioning (سروو مکانیزم به معنای خود مهار و داشتن ساز و کار خود کنترل است) جاسازی شده بهره می‌برد و قابلیت self-testing (خود آزمونی، به معنای تست و ارزیابی داخلی) داشت. کمپانی Conner موفق شد به بازار بسیار بزرگی برای این‌هارد دیسک درایو دست یابد که علت آن امضای قراردادی با کمپانی Compaq، برای استفاده از این‌هارد‌ها در رایانه‌های Compaq بود. به خاطر روابط گسترده Compaq با مصرف کنندگان، کمپانی Conner Peripherals به عنوان یکی از کمپانی‌های با رشد بسیار سریع در آن زمان در آمریکا شناخته شد.

IBM 9345 hard disk drive

IBM 9345 hard disk drive

باز هم کمپانی IBM از راه رسید و یک استاندارد جدید وضع کرد. نمونه‌ای که در تصویر مشاهده می‌کنید ۹۳۴۵ نام دارد که در سال ۱۹۹۰ رونمایی شد و اسم رمز آن “Sawmill” بود و اولین‌ هارد دیسکی به شمار می‌رفت که از هد‌های مقاومت مغناطیسی بهره می‌برد. همین هد‌های مقاومت مغناطیسی یک برتری به ۹۳۴۵ در برابر رقبایش می‌داد، زیرا توسط آن‌ها، بیت‌های بسیار بیشتری را می‌توانست در صفحه‌های مغناطیسی جای دهد.  نخستین مدل از این‌هارد دیسک درایو، از ۵ عدد hard disk assemblies دوگانه ۱ گیگابایتی استفاده می‌کرد و نسخه دوم آن به دو عدد HDA 1 یک و نیم گیگابایتی مجهز شد.

SSD module

SSD module

نمونه اولیه درایو ذخیره‌سازی حالت جامد در سال ۱۹۹۲ با دانش و فناوری و علم IBM ایده پردازی شد و توسط کارخانه‌های SanDisk که آن زمان به عنوان SunDisk شناخته می‌شد، ساخته شد. این دیسک‌های ذخیره‌سازی حالت جامد، بر خلاف‌ هارد دیسک، که در آن دیسک‌ها در حال چرخش و دوران بودند، از چیپ‌های حافظه غیر متحرک و ثابت استفاده می‌کرد. سان دیسک از این جا بود که به عنوان یک کمپانی سازنده دستگاه‌ها و رایانه‌های کوچک شناخته شد، همچنین استفاده از فلش مموری‌ها در ماژول‌های اس اس دی، برتری بلامنازعی به اس اس دی‌ها در برابر‌ هارد دیسک‌ها می‌داد.

CompactFlash

CompactFlash

هنگامی‌که Compact Flash توسط سان دیسک در سال ۱۹۹۴ رونمایی شد، خیلی سریع به عنوان یک گزینه ذخیره‌سازی فوق‌العاده برای مصرف کنندگان و دستگاه‌های دیجیتال حرفه‌ای شناخته شد. کامپکت فلش در خوزه دیجیتال و دوربین‌ها بسیار محبوب بود. هر چند ابعاد کامپت فلش در مقایسه با برخی حافظه دیگر بزرگ بود، اما به واسطه طراحی صاف و سیقلی و ظرفیت بالایی که داشت، به یک انتخاب ارحج برای مصرف کنندگان تبدیل شد.

Digital Video Disc

Digital Video Disc

در سال ۱۹۹۵ فرمت تصویری Digital Video Disc-DVD معرفی شد و فیلم Twister یکی از نخستین محتوا‌هایی بود که به صورت تجاری با فرمت دی وی دی و در قالب دیسک‌های دی وی دی منتشر شد. دی وی دی‌ها از ظرفیت و کیفیت صوتی و تصویری به مراتب بیشتری از compact disc-CDها برخوردار بودند. در واقع دو گروه، که عمدتا متشکل از کمپانی‌های ژاپتی بودند، بر سر توسعه فرمت‌های ذخیره‌سازی دیسک‌های نوری، با یکدیگر رقابت شدیدی داشتند. به این ترتیب برای اجتناب از شروع یک جنگ بر سر وضع فرمت، شبیه اتفاقی که در دهه ۱۹۸۰ بین VHS و Betamax افتاد، IBM با تشکیل کارگروهی متشکل از کارشناسان، به عنوان یک میانجی وارد میدان شد و به این درگیری پایان داد و سپس دو قالب read-only و read-write عرضه شدند. دیسک‌ها و فرمت دی وی دی به شدت مورد اقبال عمومی‌ قرار گرفت و به ویژه در صنعت فیلم‌های سینمایی، فرمت دی وی دی، به خاطر ارایه تصویر و صوت با کیفیت‌تر جایگاه ویژه‌ای برای خود باز کرد. فرمت دی وی دی خیلی زود توانست طول عمر موثر خود را تثبیت کرده و فرمت VHS را منسوخ کند.

 Compact Disc-ReWritable

Compact Disc-ReWritable

Compact Disc-ReWritable-CD-RW در سال ۱۹۹۷ معرفی شد. تهیه نسخه‌های پشتیبان از اطلاعات یا جابه‌جایی آن‌ها بین رایانه‌ها، از عمده مصارف سی دی‌های قابل باز نویسی بود. این وسیله ذخیره سازی حتی از برخی رسانه‌های ذخیره‌سازی دیگر، ضعیف‌تر بود و فقط ۱۰۰۰ بار قابل باز نویسی بود، با این حال به ندرت پیش می‌آمد که کاربر به بیشتر از هزار بار، برای رایت کردن چیزی روی سی دی نیاز داشته باشد. یکی از محدودیت های این محصول این بود که اغلب سی دی‌های قابل باز نویسی، که توسط درایو‌های سی دی رایتر به اصطلاح رایت می‌شدند، در سی دی رام‌ها قابل خواندن نبودند! در کل دی وی دی‌ها تهدید بزرگی برای قلمرو سی دی به شمار می‌رفتند.

IBM Microdrive

IBM Microdrive

باز هم IBM! این بار این کمپانی میکرو درایو را در سال ۱۹۹۹ در ظرفیت‌های ۱۷۰ و ۳۴۰ مگابایتی معرفی کرد. زمانی که میکرو درایو‌ها رونمایی شدند، کوچکترین‌هارد دیسک درایو‌های دنیا به شمار می‌رفتند. مانند دیگر‌ هارد درایو‌ها، میکرودرایو‌ها هم مکانیکی بودند ولی از صفحات چرخان کوچک‌تری ساخته می‌شدند که به شدت هم در معرض حرارت، نوسانات برق و تکان‌های فیزیکی، نسبت به دیگر رسانه‌های ذخیره‌سازی، آسیب پذیرتر بودند. بعد‌ها در سال ۲۰۰۲ کمپانی ژاپنی هیتاچی، بخش‌ هارد درایو کمپانی IBM که میکرو درایو‌ها هم جزئی از این بخش بود را خریداری کرد. برای چندین سال، میکرو درایو‌ها، ظرفیت بیشتری از کامپپگت فلش‌ها داشتند؛ اما خیلی زود این رویه عوض شد. در آن زمان دستگاه‌های قابل حمل بسیاری عرضه شده بودند که از میکرو درایو‌های تعبیه شده در داخل خود، برای ذخیره‌سازی استفاده می‌کردند.

USB Flash drive

USB Flash drive

یو اس بی فلش درایو‌ها در ابتدای هزاره سوم یعنی  در سال ۲۰۰۰ رونمایی شدند و اینجا بود که ۹۰ سال علم و پژوهش به ثمر نشست و زمان حال و آینده علم ذخیره‌سازی، دگردیسی بزرگی به خود دید. اینجا دیگر نمی‌توان از افعال زمان گذشته استفاده کرد، چراکه یو اس بی فلش درایو‌ها اکنون در سال ۲۰۱۶ هم بی‌همتا و بدون جانشین هستند. وقتی یو اس بی فلش درایو‌ها رونمایی شدند به خاطر اندازه کوچک و رابط یو اس بی که داشتند، بهترین گزینه برای بک‌آپ گیری از اطلاعات، جابجایی داده بین دستگاه‌های مختلف و حتی صرفا برای ذخیره‌سازی محسوب می‌شدند، چراکه مثل دیسک‌های نوری خش پذیر نبودند، مثل‌هارد درایو‌ها غیر قابل حمل و سنگین و مثل فلاپی‌ها کم حجم و بزرگ نبودند و از صفحات مغناطیسی هم استفاده نمی‌کردند و بسیار سریع‌تر و پرحجم تر از آن‌ها نیز بودند. درایو‌های فلاپی و دیسک‌های نوری، خیلی زود در سایه یو اس بی فلش درایو‌ها گم شدند و به جای تعبیه چنین درایو‌هایی در لپتاپ‌ها و پی سی‌ها، از پورت‌های ماده یو اس بی استفاده می‌شد، یو اس بی، بسیاری از لوازم ذخیره‌سازی را به موزه‌ها و اعماق تاریخ فرستاد، هرچند که برای ما مصرف کنندگان بد نشد!

Blu-ray optical disc

Blu-ray optical disc

بلوری توسط یک کنسرسیوم صنعت-تکنولوژی توسعه یافت و در سال ۲۰۰۳ عرضه شد. دیسک‌های نوری بلو ری روانه شدند، که به عنوان جانشینی برای دی وی دی‌ها در نظر گرفته شده بودند و به گونه‌ای طراحی شده بودند که ویدیو‌های با کیفیت و رزولوشن ۱۰۸۰ پیکسل را ذخیره‌سازی کنند، این در حالی بود که فرمت و دیسک‌های دی وی دی، تنها می‌توانستند ویدیو‌های با رزولوشن ۴۸۰ پیکسل را در خود جای دهند. این دیسک‌ها به این دلیل بلو ری نام گرفتند، که لیزر آبی با طول موج نسبتا کوتاه، اطلاعات را از روی دیسک می‌خواند. از طرفی لیزر آبی به خاطر طول موج کوتاه‌تر نسبت به لیزر قرمز دی وی دی‌ها، می‌تواند داده‌های ذخیره شده باچگالی و فشردگی بالاتر را هم بخواند، اما در دی وی دی‌ها به این شکل نیست و لیزر قرمز نمی‌تواند به اندازه لیزر آبی دقیق بوده و انبوه و فشردگی بالای دیسک‌های بلو ری را تشخیص داده و بخواند. البته بازهم جنگ فرمت کوتاهی بین فرمت Blue-Ray و HD DVD که توشیبا آن را برپا کرده بود، در گرفت که در نهایت بلوری بر آن چیره شد.

Amazon Cloud-Based Services

Amazon Cloud-Based Services

کمپانی آمازون سرویس‌های تحت وب را در سال ۲۰۰۶ رونمایی کرد. این سرویس‌ها شامل Amazon Elastic Cloud 2 یا ES2 و Amazon Simple Storage Service یا (S3) هستند. ES2 به کاربران اجازه می‌دهند که به صورت مجازی، برای چند ساعت فضای ابری امازون، را اجاره کنند و از توانمندی‌های بالای این فضا که شامل سرعت پردازش بیشتر و کارامد است، استفاده کنند، در حالی که فقط بهای چیزهایی که از آن استفاده کرده‌اند، را می‌پردازند. S3 هم یک فضای ذخیره‌سازی مبتنی بر کلاد است که توسط آن می‌توان اطلاعات و داده‌ها را در‌هاست‌های آمازون که بهای آن‌ها را ماهانه پرداخت می‌کنیم، ذخیره کنیم. سرویس‌های مشابه دیگر مانند گوگل درایو (در سال ۲۰۱۲) یا اسکای درایو مایکروسافت که اکنون به وان درایو (در سال ۲۰۰۷) معروف است، هم بعدها با الهام از این سرویس‌های آمازون تاسیس شدند.

Dropbox

Arash ferdowsi &Drew Housto-Dropbox

دراپ باکس توسط ارش فردوسی (سمت چپ تصویر) و Drew Housto در سال ۲۰۰۷ تاسیس شد. دراپ باکس بر پایه کلاد طراحی شده تا به راحتی برای ذخیره‌سازی و دسترسی به فایل‌ها مورد استفاده قرار گیرد. کاربران می‌توانند با استفاده از وبسایت دراپ باکس، فایل‌های خود را در مزارع وسیع سرور‌های دراپ باکس آپلود و کشت کنند و خیلی راحت و بی دردسر در هر رایانه دیگری، به واسطه اپلیکیشن کلاینت دراپ باکس به آن‌ها درسترسی داشته باشند. این سرویس گزینه‌هایی برا اشتراک گذاری هم دارد که به کاربران اجازه می‌دهد فایل‌های ذخیره شده خود را با دیگر مخاطبین خود به اشتراک بگذارند.

(First 1 TB hard disk drive (HDD

Hitachi Travelstar 7K750 Hard Drives

بذری که کمپانی ژاپنی هیتاچی در سال ۲۰۰۲ با خرید بخش‌هارد درایو IBM کاشت، در سال ۲۰۰۷ جوانه زد و بعد‌ها به شکوفایی کامل رسید. این نخستین‌هارد درایو دنیا با ظرفیت ۱ ترابایت، یا به عبارتی ۱۰۲۴ گیگابایت (اسمی) است. این چیزی است که فقط زمان می‌توانست پدید آورد، چراکه تا قبل از آن در مخیله هیچ کس، چنین فضایی ذخیره‌سازی در یک کالبد بسیار کوچک، نمی‌گنجید. نخستین‌ هارد درایو ۱ ترابایتی دنیا، Deskstar 7K1000 نام دارد و در آن از پنج صفحه مغناطیسی ۳.۵ اینچی استفاده شده است که هر کدام ۲۰۰ گیگابایت فضای ذخیره‌سازی ارایه می‌دهند. هر کدام از این صفحه‌ها با سرعت ۷۲۰۰ دور در دقیقه، در حال دوران هستند.

وقت آن است که مقایسه‌ای انجام دهیم، IBM RAMAC 350 را به یاد دارید که نهایتا ۳.۷۵ مگابایت فضای ذخیره سازی داشت و به اندازه یک میز بزرگ بود؟ اکنون Deskstar هیتاچی ۳۰۰ هزار برابر ظرفیت بیشتری داشته و هزاران برابر کوچک تر از آن است. این اوج شکوه تاریخ ذخیره‌سازی است، علم و فناوری‌ای که دست به دست گشت و نهایتا اینجا نمود پیدا کرد و اکنون اگر نگاهی به گذشته بیاندازیم، جا دارد لحظاتی سکوت اختیار کنیم.

منبع:

واکنش شما:
like
1
love
0
haha
0
wow
0
sad
0
angry
0

دیدگاه ها

2 دیدگاه

avatar

مرتب سازی:   جدید ترین | قدیمی ترین | بیشترین رای
محمدم
عضو
2 ماه 5 روز قبل

هیچ وقت فکر نمیکردم قدمت اس اس دی ها از یو اس بی فلش درایو‌ها بیشتر باشه!دمتون گرم

حسین مظفروندی
مدیر
لومیا 920
2 ماه 3 روز قبل

خوشحالیم که خوشتون اومده :))

wpDiscuz

© تمامی حقوق برای وبسایت ویاتک محفوظ است. نقل مطالب سايت تنها با ذکر و لینک به منبع مجاز است.