ویاتک | اخبار حوزه دانش، فناوری و تکنولوژی به همراه مطالب علمی جذاب

راه شیری؛ چرا این نام برای کهکشان ما انتخاب شده است؟

+
milky-way-galaxy-live-wallpaper

در کره زمین هنوز هم نواحی وجود دارند که آسمان آن‌ها کاملاً تاریک است و هیچ‌گونه آلودگی نوری در آن‌جا دیده نمی‌شود. اگر به این نواحی بروید و به آسمان نگاه کنید، دسته‌ای از ستاره‌ها را می‌بینید که در امتداد آسمان کشیده شده‌اند و ابری تشکیل شده از غبار و گاز در اطراف آن‌ها است و فرم کل این مسیر در آسمان، به شکل یک کمان است. چیزی که شما می‌بینید در واقع راه شیری است، کهکشان مادری ما که در آن زاده شده‌ایم و زندگی می‌کنیم و در همین کهکشان می‌میریم. راه شیری کهکشانی مارپیچی است که قطر آن ۱۰۰ هزار سال نوری تخمین زده شده است. هر سال نوری میزان مسافتی است که نور می‌تواند در طول یک سال طی کند که تقریباً برابر است با ۹٫۵ تریلیون کیلومتر! در مرکز کهکشان راه شیری یک سیاه‌چاله کلان جرم وجود دارد. این سیاه‌چاله بسیار بزرگ است و گرانش آن به اندازه‌ای قوی است که حتی نور نیز توانایی گریز از آن را ندارد. راه شیری با توجه به ساختار مارپیچی، دارای چندین بازو است که هر کدام از آن‌ها میزبان میلیاردها ستاره هستند و یکی از آن‌ها، خورشید است.

ezauiiy

گفته می‌شود که کهکشان راه شیری چیزی در حدود ۱۳٫۲ میلیارد سال سن دارد و یکی از چند میلیارد کهکشانی است که در جهان شناخته شده وجود دارند. دیگر کهکشان‌ها ممکن است که بزرگ‌تر و پیزتر باشند اما راه شیری که آدرس کیهانی زمین محسوب می‌شود، برای انسان‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این کهکشان، هزاران سال پیش توسط ستاره‌شناسان باستانی شناخته شد و در اسطوره‌های تمدن‌های باستانی به شکل برجسته‌ای به این کهکشان اشاره شده است. اما چه زمانی و چرا این نام غیر متعارف (راه شیری) بر روی کهکشان ما گذاشته شد؟

اووید، شاعر رومی در کتاب دگردیسی‌ها که در سال ۸ میلادی منتشر شد در مورد راه شیری نوشته است و می‌گوید:

ovidus

وقتی که آسمان پاک است، یک مسیر بزرگ در آن دیده می‌شود که راه شیری نام دارد و به دلیل روشنایی کمی که دارد مشهور است.

طبق گفته‌های پروفسور متیو استنلی، استاد علم تاریخ در دپارتمان گالاتین دانشگاه نیویورک، نخستین نشانه‌های استفاده از کلمه راه شیری را شاید بتوان در دوران یونان باستان (۸۰۰ و ۵۰۰ قبل از میلاد مسیح) یافت اما وی تاکید می‌کند که هنوز مشخص نیست که چه زمانی این کلمه ترکیبی ساخته شده است. پروفسور استنلی در این خصوص می‌گوید:

prof-stanly

۲۵۰۰ سال پیش، منجمان غربی از این کلمه به صورت مشترک استفاده می‌کرده‌اند. بنابراین هیچ راهی برای دانستن این‌که چه کسی برای نخستین بار این کلمه را ابداع کرده وجود ندارد و ما نمی‌توانیم بفهمیم که پیش از آن به کهکشان ما چه می‌گفته‌اند. این یکی از آن جمله‌های قدیمی است که منشا آن به مرور زمان به فراموشی سپرده شده است.

پروفسور استنلی بر این باور است که نام راه شیری در واقع ریشه یونانی دارد و توسط ستاره‌شناسان یونانی مطرح شده است و برای درک بهتر آن باید به ریشه یونانی کلمه کهکشان (Galaxy) نگاهی بیاندازیم. در زبان یونانی، کلمه  Galactos این چنین معنا می‌شود: یک چیز شیری در آسمان.

افسانه یونانی در مورد شکل‌گیری راه شیری توسط یک نقاشی که توسط Jacopo Tintoretto، هنرمند دوره رنسانس در سال ۱۵۷۵ میلادی کشیده شده جاودانه مانده است. وقتی که این نقاشی در گالری ملی به نمایش درآمد در مورد آن توضیحاتی ارائه شد که با توجه به این توضیحات، Tintoretto نقاشی خود را بر اساس نسخه‌ای از این داستان که در مجموعه کتاب‌های Geoponica آمده، کشیده است. Geoponica نام مجموعه‌ای متشکل از ۲۰ کتاب است که در قرن دهم میلادی به چاپ رسیده‌اند. در این افسانه آمده است که هرمس، از جانب زئوس، خدای خدایان یونانی، ماموریت یافته بود تا هركول نوزاد را بر سينهHara”” (همسر زئوس) كه خفته بود بگذارد تا به صورت مخفیانه از شیر Hara بنوشد تا بتواند قدرت خدایان را به دست آورد. صبح روز بعد وقتی که Hara از خواب بیدار می‌شود، سینه خود را با سرعت از دهان هرکول نوزاد جدا می‌کند و ناگهان شیر او تا آسمان‌های دوردست پاشیده می‌شود و راه شیری را به وجود می‌آورد.

ستاره‌شناسان اولیه نیز راه شیری را مشاهده می‌کردند اما نمی‌دانستند که این مسیر خاص در آسمان دقیقاً از چه چیزی تشکیل شده است. پیش از اختراع و فراگیر شدن تلسکوپ در قرن ۱۷ میلادی، کهکشان‌ها را نیز سحابی می‌دانستند. تعریف آن‌ها از کهکشان این بود: نواحی ابری در آسمان که مانند هیچ یک از اجرام قابل مشاهده در آسمان نیستند و شباهتی با سیاره‌ها و ستارگان ندارند.

اما وقتی که ستاره‌شناس مشهور ایتالیایی، گالیلئو گالیله در سال ۱۶۰۹ میلادی برای نخستین بار با استفاده از تلسکوپی که ابداع کرده بود به آسمان نگاه کرد، تمام تصورهای غلط نسل‌های قبل را باطل کرد و فهمید این ابرهای عجیب آسمانی که تا به این لحظه سحابی نامیده می‌شدند، در واقع ابرهایی کیهانی هستند که از گروه‌های بی‌شماری از ستاره‌ها که در نزدیکی یک‌دیگر هستند تشکیل شده‌اند. پروفسور متیو استنلی در این خصوص می‌گوید:

prof-stanly

این یک لحظه تاریخی و مهم بود، زیرا مشخص شد که آن سحابی که پیش‌تر تصور می‌شد چیزی بسیار جالب است و ساختار خاص خود را دارد که می‌توان آن را مورد مطالعه قرار داد. از آن زمان به بعد مردم  نام‌های مختلفی را به این اجرام آسمانی نسبت دادند، زیرا می‌توانستند شکل‌های مختلفی را در آن‌ها ببینند. حتی در آن زمان بود که مردم فهمیدند برخی از آن‌ها مانند راه شیری اهمیت کیهانی دارند.

به هر حال برخی از کهکشان‌ها هیچ‌گاه توسط مردم آن زمان نام‌گذاری نشدند زیرا به اندازه‌ای دور بودند که عملاً تشخیص آن‌ها غیرممکن می‌شد. اما هرچه که علم پیشرفت کرد و ابزارهای علمی قدرت‌مندتر شدند، دانشمندان توانستند کهکشان‌های کم‌نور که در دوردست‌ها قرار دارند را مشاهده کنند و آن‌ها را فهرست‌بندی کنند. ستاره‌شناسان می‌گویند احتمال می‌دهند که چیزی در حدود ۲۰۰ میلیارد کهکشان در جهان وجود داشته باشد. بسیاری از این کهکشان‌ها توسط اعداد و لغات مختلف فهرست‌بندی شده‌اند. حالا که کهکشان‌های بسیاری کشف شده‌اند، دانشمندان به این موضوع پی برده‌اند که راه شیری در میان میلیاردها کهکشان موجود، هیچ اهمیت خاصی ندارد و اصلاً مهم نیست! طبق گفته پروفسور استنلی، کهکشان ما کاملاً عادی است و هیچ ویژگی خاصی ندارد که آن را از سایرین جدا کند.

228153-milky-way-1

شاید کهکشان ما عادی باشد، اما قسمتی از آن، حتی قسمتی که می‌توان از سیاره زمین آن را مشاهده کرد، هنوز هم برای ما الهام بخش است و می‌تواند به انسان‌ها نشان دهد که از کجا آمده‌اند و جایگاه و موقعیتشان در این کیهان کجاست. این حس الهام بخشی از هزاران سال پیش وجود داشته و هنوز هم ادامه دارد. هر کسی که راه شیری را نام‌گذاری کرده، بیشتر عمر خود را در تاریکی گذرانده، شب پشت شب زیر این آسمان نشسته و با خود فکر کرده که این احساس یکی شدن با جهان هستی را چه بنامد. وقتی که بالای کوهی می‌ایستید و در یک شب تاریک به آسمان می‌نگرید و عظمت این کهکشان را می‌بینید، با خود می‌گویید عجب احساس خاصی، من به اینجا تعلق دارم و همین برای من خاص است، مهم نیست که چه کسی آن را برای نخستین بار راه شیری خوانده، مهم این است که من اینجا هستم و هنوز شانس این را دارم که به این زیبایی بی‌کران بنگرم. راه شیری، این‌جا خانه من، شما و همه ما در میان سیاهی آسمان و میلیاردها کهکشان است.

نظر شما در این خصوص چیست؟ به نظر شما برای نخستین بار چه کسی این کهکشان را “راه شیری” نامیده است؟

منبع:

واکنش شما:
like
2
love
0
haha
0
wow
0
sad
0
angry
0

دیدگاه ها

0 دیدگاه

avatar

wpDiscuz

© تمامی حقوق برای وبسایت ویاتک محفوظ است. نقل مطالب سايت تنها با ذکر و لینک به منبع مجاز است.