ویاتک | اخبار حوزه دانش، فناوری و تکنولوژی به همراه مطالب علمی جذاب

داده‌های جمع‌آوری شده توسط مریخ‌نورد وایکینگ ۱ پس از ۴۰ سال هنوز هم الهام بخش هستند

+

۴۰ سال پیش، فضاپیمای وایکینگ ۱ که متعلق به ناسا بود، به عنوان نخستین فضاپیمایی که بر روی سیاره مریخ فرود آمده بود تاریخ ساز شد و نامش برای همیشه در ذهن‌ها باقی ماند. این ماموریت برای اولین بار به ما یک تصویر واقعی و دید گسترده از سطح سیاره سرخ داد و همچنین با این ماموریت، بنیاد ماموریت‌های دیگری به مریخ گذاشته شد و آغاز سفر ماجراجویانه ناسا به مریخ بود. وایکینگ ۱ در تاریخ ۲۰ جولای ۱۹۷۶ میلادی برابر با ۲۹ تیر ۱۳۵۵ هجری خورشیدی، با موفقیت بر روی سطح مریخ فرود آمد و در ماه سپتامبر همان سال، ناسا یک مریخ‌نورد دیگر با نام وایکینگ ۲ را بر روی مریخ فرود آورد. ماموریت وایکینگ ۱ اهداف مشخصی داشت که عبارتند از: تهیه تصاویری با رزولوشن بالا از سیاره سرخ، مشخص کردن ترکیبات موجود در جو و سطح این سیاره و جستجو برای نشانه‌های حیات.

پس از چندین سال بررسی، اکتشاف، تصویربرداری و آزمایش، ناگهان به دلیل یک خطای انسانی ارتباط مریخ‌نورد وایکینگ ۱ با ایستگاه زمینی برای همیشه قطع شد و در مریخ به خاموشی ابدی فرو رفت. وایکینگ ۱ داده‌های بسیاری را در طول ماموریتش به زمین ارسال کرد که هنوز هم مورد مطالعه قرار می‌گیرند و هیچ بعید نیست که در چند سال آینده نیز همین روند ادامه داشته باشد. مادامی که مهندسان و دانشمندان علوم فضایی بر روی برنامه‌های جدیدتری برای سفر به مریخ تمرکز کرده‌اند، ناسا هنوز هم از داده‌های جمع‌آوری شده توسط وایکینگ ۱ محافظت می‌کند و این داده‌ها هنوز هم بر روی همان نوارهای میکروفیلم قدیمی نگه‌داری می‌شوند تا مجدداً بعدها مورد استفاده قرار گیرند. کسی چه می‌داند، شاید بعدها کسی به سراغ این آرشیو رفت تا نگاهی به آن بیاندازد.

nasasvikingd

آرشیوهای غنی ناسا

دیوید ویلیامز، دانشمند ناسا که در مرکز پروازهای فضایی گودارد واقع در واشنگتن، گرین‌بلت، مریلند ایالات متحده آمریکا مشغول به کار بوده و بر روی داده‌ها کار می‌کند گفته که ناسا آرشیوی بسیار غنی از داده‌های سیارات دارد که توسط فضاپیماهای مختلف جمع‌آوری شده‌اند و همگی بر روی نوارهای میکروفیلم و یا کامپیوتری ذخیره شده‌اند، داده‌های وایکینگ ۱ نیز در این آرشیو قرار دارند. وی هم اکنون تلاش می‌کند که بتواند این داده‌ها را دیجیتالی کرده و برای همیشه در آرشیوی جدید نگه‌داری کند. همچنین او می‌خواهد با دیجیتالی کردن این داده‌ها، دسترسی به آن‌ها از طریق وب را سهولت ببخشد.

دیوید ویلیامز می‌گوید:

David Williams

در آن زمان، میکروفیلم ابزاری بود که می‌شد از آن برای نگه‌داری یک آرشیو برای آینده استفاده کرد. اما وقتی پدیده‌ای به نام “وب” به وجود آمد، مردم خیلی سریع داده‌های خود را به صورت دیجیتالی ذخیره کردند و فناوری میکروفیلم رفته رفته منسوخ شد. پس به نظرم لازم است که ما نیز به سراغ آرشیو غنی خود که تماماً بر روی میکروفیلم است برویم و هر فریم آن را اسکن کرده و در مرکز داده کامپیوتری خود به صورت دیجیتالی ذخیره کنیم. بنابراین هر کسی که بخواهد می‌تواند به صورت آنلاین به این داده‌ها دسترسی داشته باشد.

در اوایل سال ۲۰۰۰، دیوید ویلیامز تماسی از طرف پروفسور جوزف میلر، استاد داروشناسی دانشکده پزشکی دانشگاه آمریکایی کاریبین هلند، دریافت کرد. پروفسور میلر از ویلیامز درخواست کرد که داده‌های مربوط به آزمایش‌های زیست‌شناسی که توسط مریخ‌نورد وایکینگ ۱ جمع‌آوری شده بودند را در اختیار وی قرار دهد. اما متاسفانه آن‌چه که از داده‌ها باقی مانده بود، همگی بر روی نوارهای میکروفیلم ذخیره شده بودند و ارزش بسیار بالایی از نظر اطلاعات داشتند.

دیوید ویلیامز در این خصوص می‌گوید:

David Williams

به یاد دارم در آن روز برای اولین بار نوار میکروفیلم را در دستم گرفتم و با خودم فکر کردم و گفتم: ما این آزمایش‌های خارق‌العاده را انجام داده‌ایم و حالا تنها همین باقی مانده است! اگر به هر دلیلی اتفاقی برای این میکروفیلم رخ دهد، ما نتایج ارزشمندی که در آن ذخیره شده است را برای همیشه از دست خواهیم داد. راستش را بخواهید من نمی‌توانستم این نوار میکروفیلم را به کسی قرض دهم، زیرا این تنها چیزی بود که برای ما باقی مانده بود و ارزش بسیار بالایی داشت.

گروهی که مسئول نگه‌داری از این میکروفیلم‌ها هستند هم‌اکنون میکروفیلم‌ها را اسکن می‌کنند و آن‌ها را به داده‌های دیجیتالی تبدیل می‌کنند.

1-nasasvikingd

دانشی ماندگار

پروفسور جوزف میلر می‌خواست داده‌های مربوط به آزمایش‌های زیست‌شناسی وایکینگ ۱ را مجدداً مورد بررسی قرار دهد و ببیند که آیا دانشمندان چیزی را در آزمایش‌های اولیه خود از قلم انداخته‌اند یا خیر. وی پس از بررسی‌هایی که انجام داده بود، نتیجه گرفت در یکی از آزمایش‌های زیست‌شناسی که وایکینگ ۱ انجام داده، اثبات شده که ممکن است بر روی مریخ حیات وجود داشته باشد.

یکی از آزمایش‌هایی که وایکینگ ۱ انجام داد، با نام آزمایش برچسب‌دار یا LR شناخته می‌شود. در این آزمایش، وایکینگ با استفاده از ابزارهای علمی از خاک سطح مریخ نمونه برداری کرد و سپس این خاک نمونه‌ برداری شده را با قطرات آب حاوی مواد مغذی و کربن ترکیب کرد. اگر میکروبی در آن خاک وجود داشت، باید این مواد مغذی و کربن را مصرف می‌کرد و سپس کربن دی‌اکسید یا متان را آزاد می‌کرد. شاید تعجب کنید، اما دقیقاً همین فرآیند سوخت و ساز رخ داد و همین از نشانه‌های وجود حیات میکروبی بود اما متاسفانه در آزمایش‌های بعدی که توسط وایکینگ انجام شدند، هیچ مولکول ارگانیکی (آلی) در خاک مریخ یافت نشد. دانشمندانی که مسئول این آزمایش بودند اعلام کردند آن‌ها بر این باورند که داده‌های آزمایش LR توسط خاصیت غیر بیولوژیکی خاک مریخ دچار انحراف شده و همین باعث شده که یک نتیجه‌ی مثبت کاذب به وجود بیاید. از آن‌جایی که نتایج آزمایش‌های بعدی چیز خاصی را نشان نمی‌دادند، بنابراین دانشمندان نتایج مثبت اولیه را متناقض اعلام کردند و به سادگی از آن‌ها گذشتند. اما جامعه عمومی و بسیاری از افراد بر این باورند که نتایج درست بوده‌اند و همچنان به نظریه‌پردازی خود ادامه می‌دهند.

این نخستین باری نبود که دانشمندان بر سر نتایج به دست آمده از آزمایش‌های زیست‌شناسی وایکینگ اختلاف نظر داشتند. در واقع از زمان بررسی اولین داده‌ها، دانشمندان در مورد این‌که این آزمایش‌ها نشان داده‌اند مریخ واقعاً می‌تواند میزبان حیات باشد با یک‌دیگر مشاجره می‌کنند.

دیوید ویلیامز در این خصوص می‌گوید:

David Williams

این داده بسیار بحث برانگیز شد، اما جدای از این موضوعات شاید بتوان یکی از دلایلی که باعث شد ماموریت‌های ارسال کاوش‌گر به مریخ ادامه‌دار شود را همین داده‌های بحث برانگیز دانست. ماموریت‌های بعدی نیز در ابتدا تنها هدفی که داشتند بررسی آن‌چه بود که ما با وایکینگ یافتیم و ماموریت‌های بعدی نیز به همین شکل جریان یافتند. حتی ماموریت‌های فعلی ما در مریخ نیز به نوعی به دنبال آن‌چه که وایکینگ یافته بود هستند.

یکی از این ماموریت‌های مشابه، ماموریت مریخ‌نورد کنجکاوی (Curiosity) است که در تاریخ ۶ آگوست سال ۲۰۱۲ بر روی مریخ فرود آمد. این مریخ‌نورد به مجموعه‌ای از ابزارهای علمی پیشرفته مجهز شده که با نام SAM شناخته می‌شوند. به کمک این ابزار پیشرفته، مریخ‌نورد کنجکاوی قادر به جستجوی ترکیبات آلی بر روی سطح مریخ است. SAM قادر به تشخیص غلظت پایینی از انواع گسترده‌تر مولکول‌های ارگانیک (آلی) است. این ابزار قوی‌تر از هر ابزاری هستند که تا به حال به مریخ فرستاده شده‌اند و در مقایسه با ابزار نصب شده بر روی وایکینگ، دارای قدرت تشخیص بسیار بیشتری هستند.

دَنی گالوین، مدیر علوم استراتژیک در واحد اکتشاف منظومه شمسی ناسا واقع در گودارد و همچنین سرپرست پیشین حفاظت جهانی از ابزارهای SAM، می‌گوید:

Danny Galvin

ما بر اساس تجربیاتی که از وایکینگ به دست آوردیم، تصمیم گرفتیم که مریخ‌نوردی مجهز به ابزارهای علمی SAM بسازیم. البته باید قبول کرد که در سال ۱۹۷۶، فناوری‌های موجود بر روی ابزارهای علمی وایکینگ بسیار پیشرفته بودند و فراتر از زمان به شمار می‌آمدند. در آن زمان حتی تصور این‌که شما می‌توانستید یک فضاپیما بسازید که می‌توانسته بر روی مریخ فرود آید خودش یک موفقیت و دستاوردی بزرگ محسوب می‌شد.

امروزه بر خلاف وایکینگ، داده‌های مربوط به مریخ‌نورد کنجکاوی دیگر بر روی نوارهای میکروفیلم ذخیره نمی‌شوند، بلکه آن‌ها اکنون برای دسترسی راحت‌تر، بر روی سیستم داده سیاره‌ای ذخیره می‌شوند. دَنی گالوین در این خصوص نیز می‌گوید:

Danny Galvin

داده‌های وایکینگ هنوز پس از گذشت ۴۰ سال مورد استفاده قرار می‌گیرند و من شک ندارم که همین اتفاق برای داده‌های SAM نیز رخ می‌دهد. اکنون ما به این داده‌ها دسترسی داریم و ممکن است که ۵۰ سال آینده دانشمندان مجدداً به این داده‌ها نگاه بیاندازند و این داده‌ها برای آن‌ها نیز الهام بخش شوند، همان‌طوری که داده‌های وایکینگ، هنوز هم پس از ۴۰ سال برای ما الهام بخش هستند.

اکنون در سال ۲۰۱۶ هستیم و ۴۰ سال از زمان فرود تاریخ‌ساز وایکینگ بر روی مریخ می‌گذرد اما هنوز هم میراث گران‌بهای این مریخ‌نورد در میان ما وجود دارد. درس‌هایی که ما از فناوری‌های وایکینگ فرا گرفتیم مطمئناً در ماموریت‌های آینده ما به مریخ نیز تاثیرگذار خواهند بود و دانسته‌های ما از سیاره سرخ را بهبود خواهند بخشید. اکنون ناسا سه مدارگرد در اطراف مریخ دارد و چندین مریخ‌نورد این سازمان نیز به اکتشاف بر روی مریخ می‌پردازند تا شاید در نزدیکی سطح مریخ بتوانند نشانه‌هایی از آب مایع را بیابند و راه را برای سفرهای انسانی به سیاره سرخ هموار کنند. ناسا در سال ۲۰۲۰ نیز یک مریخ‌نورد جدید را به مریخ می‌فرستد که در فوریه سال ۲۰۲۱ بر روی سطح این سیاره فرود می‌آید. هدف اصلی این مریخ‌نورد کشف نشانه‌هایی از حیات باستانی بر روی مریخ و همچنین فراهم کردن لیستی از فناوری‌های لازم برای سفر انسان به مریخ است. ناسا قصد دارد که در سال ۲۰۳۰ برای اولین‌بار، انسان را به مریخ بفرستد.

نظر شما در این خصوص چیست؟

منبع:

واکنش شما:
like
2
love
0
haha
0
wow
0
sad
0
angry
0

دیدگاه ها

0 دیدگاه

avatar

wpDiscuz

© تمامی حقوق برای وبسایت ویاتک محفوظ است. نقل مطالب سايت تنها با ذکر و لینک به منبع مجاز است.