ویاتک | اخبار حوزه دانش، فناوری و تکنولوژی به همراه مطالب علمی جذاب

با معادل‌های فارسی نمی‌توان زبان علم را تغییر داد!

احتمالاً خبرهای اخیر پیرامون واژه‌های جدیدی که فرهنگستان زبان و ادب فارسی به عنوان واژه‌هایی جایگزین برای برخی واژه‌ها در درس زیست‌شناسی معرفی کرده است را شنیده‌اید. امروز در ویاتک می‌خواهیم به بررسی تحلیلی این موضوع بپردازیم، در ادامه با ما همراه باشید.

شکی وجود ندارد که هیچ شخصی با زنده و شاداب ماندن زبان سرزمین خود مشکلی ندارد و حتی همواره در تلاش است تا زبان و فرهنگ سرزمین خود را به سراسر جهان منتقل کند! از این رو هیچ فردی با به کار بردن واژه‌های معادل فارسی به جای واژه‌های بیگانه‌ای چون هلی‌کوپتر مخالف نیست، اما نباید فراموش کرد که زبان علم با زبان یک کشور تفاوت دارد و یک زبان جهانی است و با به کار بردن واژه‌های معادل نمی‌توان زبان علم را تغییر داد.

یکی از مواردی که این روزها و با نزدیک شدن به زمان بازگشایی مدارس خبرهای زیادی را به پا کرده است، واژه‌های جدیدی است که فرهنگستان زبان و ادب فارسی به عنوان واژه‌هایی جایگزین برای برخی واژه‌های موجود در درس زیست‌شناسی، معرفی کرده و قرار است این واژه های معادل، از سال تحصیلی جدید در کتاب درسی پایه دهم به کار روند. بیایید ابتدا با این واژه‌ها آشنا شویم.

واژه علمی معادل فارسی
هومئوستازی هم‌ايستايی
ميتوكندریراكيزه
اسفنكتربَنداره
موكوزليزابه
لنفتنابه
پلی‌مربسپار
مونومرتكپار
هيدروليزآب‌كافت
الكتروليتبرق‌كاف
ليزوزومكافنده‌تن
آنتی‌بيوتکپادزيست
پروبيوتيکزيست‌يار
واكوئولكُريچه
اپی‌گلوتبَرچاكنای
لوبلَپ
تراشه نايديس
تيروئيدسپرديس
كرونراكليلی
الكتروكارديوگرافیالكتروقلب‌نگاری
عصب سمپاتيکعصب هم‌حس
عصب پاراسمپاتيکعصب پادهم‌حس
هماتوكريتخون‌بهر
نفرونگُرديزه
متابوليسمدگرگشت
هيپوتالاموسزيرنَهَنج
آنتی‌اكسيدانپاداُكسنده
پلاستديسه
پارانشيمنرم‌آكَنه
كلانشيمچسب‌آكَنه
اسكرانشيمسخت‌آكَنه
مريستمسَرلاد
كروموزومفام‌تن
ليزوزومكافنده‌تن

شاید تنها دغدغه فرهنگستان زبان و ادب فارسی این بوده که واژه‌هایی جایگزین را برای واژه‌های علمی زیست‌شناسی به کار ببرد، اما باید بدانیم که واژه‌های علمی مربوط به زبان یک کشور نیستند بلکه به زبان علم تعلق دارند و زبان علم یک زبان جهانی است که با به کار بردن معادل‌هایی برای آن، نمی‌توان این زبان را تغییر داد!

اما بیایید اندکی دقیق‌تر به موضوع نگاه کنیم. این واژه‌ها از سال تحصیلی جدید وارد کتاب درسی پایه دهم می‌شوند و سال‌های آینده به کتاب‌‌های پایه‌های بالاتر نیز گام خواهند گذاشت. با ورود این واژه‌های جدید به کتاب‌های درسی دوره متوسطه چه اتفاقی می‌افتد؟ اتفاقی که می‌افتد این است که دانش‌آموزانی که وارد دوره متوسطه می‌شوند، از این پس باید با این واژه‌های جدید در کتاب‌های زیست‌شناسی آشنا شوند و به جای واژه‌های علمی قبلی این واژه‌ها را فرا گیرند. حال هنگامی‌که این دانش‌آموزان به دانشگاه راه می‌یابند چه اتفاقی می‌فتد؟ هنگامی‌که این دانش‌آموزان به دانشگاه راه پیدا کنند باید واژه‌های معادلی را که در طول دوره متوسطه فراگرفته‌اند، فراموش کرده و واژه‌های اصلی را بیاموزند!

حال این سوال پیش می‌آید که با وجود این‌که هنگامی‌که یک دانش‌آموز به دانشگاه راه می‌یابد باید واژه‌های معادل را فراموش کرده و اصل واژه را بیاموزد (چراکه واژه‌های علمی به زبان علم تعلق دارند و تمام کتاب‌ها و مراجع علمی و دانشگاهی این واژه‌ها را به همان شکل اصلی خود می‌آورند و در هیچ کتاب و مرجع معتبر علمی‌ای نمی‌توانید معادل واژه‌های علمی را بیابید)، چه دلیلی دارد که در کتاب‌های دوره متوسطه از واژه‌های معادل استفاده کنیم؟ آیا به کار بردن این واژه‌ها جز این‌که کار را برای دانش‌آموزان و دبیران سخت کنند، کاربرد دیگری نیز دارند؟ این‌ها سوال‌هایی است که بهتر است فرهنگستان زبان و ادب فارسی و وزارت آموزش و پرورش به آن‌ها پاسخ بدهند.

در پایان امیداوریم که مسئولین وقت خود را صرف کارهایی کنند که راه جوانان این سرزمین به سوی آینده‌ای درخشان را هموارتر کند، نه سخت‌تر. اجازه دهید کلام ناقص خود را با سخنی گهربار از امیر مومنان امام علی علیه‌السلام زینت دهیم:

ali

امام علی علیه‌السلام در نامه خود به برخی از استاندارانش می‌فرمود: قلم‌های خود را نازک بتراشید و سطرها را به هم نزدیک کنید و زیادی کلمات را حذف کنید و در آوردن معانی صرفه‌جویی کنید و از زیاده‌روی بپرهیزید که اموال مسلمین تاب و تحمل زیاده‌روی را ندارد.

الحیاه، جلد ۲، صفحه ۱۹۷

منبع:

واکنش شما:
like
2
love
0
haha
0
wow
0
sad
0
angry
0

دیدگاه ها

23 دیدگاه

avatar

مرتب سازی:   جدید ترین | قدیمی ترین | بیشترین رای
Pouyan
Pouyan
مهمان
6 ماه 1 روز قبل
جالبه که فرهنگستان اینقدر حسّاس هست روی این که بجای “تبلت” بگن “رایانک مالشی” یا بجای “تراشه” بگن “نايديس”؛ امّا هیچ تلاشی نمی‌کنه که خیلی از کلمات و اصطلاحات غیر ضروری عربی رو از نامه‌های اداری، بخشنامه‌ها، اسناد و ابلاغیه‌ها حذف کنه. منظورم این نیست که کلاً عربی رو حذف کنن چون اصلاً همچین کاری ممکن نیست. امّا واقعاً نیاز هست نامه‌ای به این شکل نوشته بشه: “همانطور که فی ایّ‌الحال نسبت به موارد فوق‌الذّکر و خیارات مربوطه مسبوقید؛ مستدعی است نسبت به پرداخت «کن فیکون» حق الزحمه هایی که مورد تصویب قرار گرفته است دستور مقتضی صادر فرمایید.”؟! به… ادامه دیدگاه »
Mahdi
Mahdi
مهمان
6 ماه 1 روز قبل
به نام یزدان بخشاینده بخشایشگر “واژه‌های علمی مربوط به زبان یک کشور نیستند” شوخی می‌کنید!؟ خیلی از واژه‌های “علمی” از زبان لاتین برداشته شده‌اند و معانی مشخصی دارند مثلا دایناسور به معنای “خزنده زشت” هست! “زبان علم” یه زبان قراردادی هست که خودش از یه زبانی که به یک کشور خاص تعلق داره ساخته شده! “زبان علم” امروزی رو چون دانشمندان غربی و اروپایی مطرح کرده‌اند, از روی زبانی که زبانی آشنا برایشان بود, درست کرده‌اند که همون زبان‌های لاتین هست درست مثل زبان علم قدیم (که پس از پیامبر (ص) به وجود آمد) که عربی بود! بعدش این واژه‌هایی… ادامه دیدگاه »
سید رضا مبینی
سید رضا مبینی
مهمان
6 ماه 1 روز قبل

این واژه ها بومیه یا فارسی دری !؟ بلکه هم فارسی قبل از اسلام !؟ تا بحال به گوشت خورده؟!!!
زبان علم از جایی نشات میگیره که تولید کننده علمه و به همه دنیا تعلق داره . این کار که از هعمین حالا مشخصه جزو هزاران طرح غیر کارشناسی است که فقط اسباب هدر دادن پول ملت و خنده دنیاست .

Mahdi
Mahdi
مهمان
6 ماه 1 روز قبل

زبان فارسی خودش دری وریه! (یه زبان من درآوردی که اسمش معرب خودشه!!!)
“زبان علم از جایی نشات میگیره”
ببینید این اولا یه چیز قرار دادیه, دوما زبان لاتین, زبانی بوده که نزدیک به زبان اون دانشمندانی که به اصطلاح اون علم رو تولید کرده‌اند, هست, یعنی چون به زبانشون نزدیکه اینو استفاده کرده‌اند.

این بنده خداها نیومدند که با علم ضدیت کنند یا اونو به اسم خودشون بنویسند!
اومدن یه واژه‌های معادلی (مثل هر واژه دیگری) رو به شکل استاندارد برای سیستم آموزشی داخلی, بومی‌سازی کرده‌اند!
چیز بدی نیست که بخواد پول مردمو هدر بده و ما رو مضحکه دنیا قرار بده!
مثبت‌بین باشیم

کارشناسی
کارشناسی
مهمان
5 ماه 26 روز قبل
دوست گرامی شما چرا در برابر فهمیدن مقاومت میکنی؟ زبان علم مال کسیه که اون علم رو ساخته مثل شیمی که از کیمیا و الکیمیا میاد ! پزشکی جدید هم و اکتشاف ها مال ایران نیست که بخوایم ایرانیش کنیم مثلا تصور کنید یک دکتر بره خارج بگه واکنش در داخل کیسه چه ها رخ میدهد معلومه همه بهش میخندن موکوز در تمام دنیا موکوزه نمیشه گفت لیزآب چون این واژه ها تخصصیه این کارا فقط باعث بیسوادتر شدن مردم و انزوای تحصیل کرده ها میشه و مثل هزاران طرح قبلی اینهم قول میدم شکست میخوره و در این میان… ادامه دیدگاه »
امین
امین
مهمان
6 ماه 14 ساعت قبل

بسیار نظر احمقانه ای بود، مگر برای کسی که حتی دیپلم هم نداره.

محسن
محسن
مهمان
6 ماه 1 روز قبل

الان یکی اینا رو به من بگه قفل می کنم چون اصلا نمیدونم چی هستش با اینکه فارسی هم شده مثلا ولی چرا فقط لاتین مشکل داره !

Mahdi
Mahdi
مهمان
6 ماه 1 روز قبل

“اصلا نمیدونم چی هستش”
حضرت محمد (ص) می‌فرماید که “کلید علم پرسش هست”
شما خیلی راحت می‌تونید تو اینترنت (یعنی تو واژه‌نامه‌ها) تحقیق کنید ببینید معنی اینا چی هست! (البته اینا واژگان ترکیبی هستند)
ببینید ما داریم متعصبانه فکر می‌کنیم, اینکه شما معنیشو ندونی که اشکال اونها نیست که!
بعدش اینا رو که همینجوری از هوا نساخته‌اند, بلکه رفتند واژگان خارجی‌شو, ریشه‌یابی کردند و بر مبنای اون معادل یا هم‌معنی اون رو براش قرار دادند

طلایی
طلایی
مهمان
2 ماه 12 روز قبل

تو مصداق همون ضرب المثلی “نرود میخ ….” واقعا برات متاسفم وقتی بی سواد هایی مثل تو اون بالا تصمیم میگیرن باید هم وضع ما این باشه! دلم برا این دهمی های بدبخت سوخت ما که اینارو نداشتیم

حسین
حسین
مهمان
6 ماه 1 روز قبل

با سلام و ادب
تغییر کلمات حتی اگر قبول کنیم مصرف داخلی داشته باشه بازهم در کتابهای خارجی و سمینارها و کنفرانس هایی که در داخل و خارج تشکیل میشه روال خودش رو دنبال میکنه به عبارتی هر دکتر یا مهندس بایستی یک کتاب فرهنگ لغت و معادل سازی داشته باشه تا بتونه کلمات رو ترجمه کند. بنی آدم اعضا یکدیگرند و درزبان کشور ما نیز از اقوم و نژادهای گوناگون استفاده شده و این نقص نیستبه نظر من بایستی درست زیستن برامون مهم باشه و بقیه موارد وقت خودمون را میگیریم.

امین
امین
مهمان
6 ماه 14 ساعت قبل

نمیدونم چرا همیشه اجازه دادیم احمق ها برای ما تصمیم بگیرن
؟؟؟؟؟

مسعود
مسعود
مهمان
6 ماه 1 ساعت قبل
بسیاری از این معادل‌ها درست و حسابی هستند. خنده‌تان می گیرد، اما عیب ندارد اولش خنده داره ولی بعدا خودتان به کار خواهید برد. برخی از این معادل‌ها همین الان هم کاربرد دارد یعنی اینها جدید هم نیست. زمانی تمام روشنفکران جدید ایران به دانشگاه می گفتند فاکولته! فرهنگستان آن موقع کلمه دانشگاه را درست کرد. بلااستثنا همه خنده‌شان گرفت و مسخره کردند. آن هم چه آدم‌های مهمی! اما همین الان شما از شنیدن فاکولته خنده‌تان می گیرد. بنابراین این واکنش‌ها طبیعی است. کار فرهنگستان کاملا درست است و شما کاملا اشتباه می‌کنید. از جانب دیگه اسفنکتر چیه مگه که… ادامه دیدگاه »
elitegenius
elitegenius
مهمان
5 ماه 27 روز قبل

این پولی رو که به فرهنگستان زبان فارسی میدن بیارن بدن به من. من از کلاس ۳۰ نفریمون ۲۹ تا متخصص مغز و اعصاب درمیارم. والا! تو این اوضاع دانشگاه ها و کنکور فقط مونده بود به میتوکندری بگیم راکیزه.

یک ایرانی
یک ایرانی
مهمان
5 ماه 27 روز قبل
نه فقط در موارد کاملا تخصصی بلکه در همه موارد ساختن کلمه جدید کار بیهوده ای هست. یعنی چی آخه وقتی یه کلمه ساده و راحت رو همه استفاده می کنند به بهانه خارجی بودن مردم بیان و یک کلمه سخت جدید جایگزینش کنند. اصلا اینطور در نظر بگیرید ما یک کلمه جدید برای موضوعی نیاز داریم. این کلمه باید ساده و فراگیر باشه حالا چه فرقی می کنه از کجا اومده باشه حتما باید رئیس فرهنگستان زبان تولیدش کرده باشه؟! خوب ریشه کلمه لاتین باشه مگه الان کلی کلمه با ریشه غیر فارسی نداریم؟ چرا باید تاوان تعصبات عده… ادامه دیدگاه »
wpDiscuz

© تمامی حقوق برای وبسایت ویاتک محفوظ است. نقل مطالب سايت تنها با ذکر و لینک به منبع مجاز است.