ویاتک | اخبار حوزه دانش، فناوری و تکنولوژی به همراه مطالب علمی جذاب

با کمربند کایپر آشنا شوید

+

فراسوی نپتون که یک غول گازی به شمار می‌رود، ناحیه‌ای از فضا را مشاهده می‌کنیم که در آن تریلیون‌ها جرم سنگی و یخ زده وجود دارد که دانشمندان به آن کمربند کایپر می‌گویند، اجرام موجود در این ناحیه از فضا یادآور روزهای نخست شکل گیری منظومه شمسی هستند.

در سال ۱۹۵۰، ستاره‌شناس هلندی، یان اورت، گفت وی بر این باور است دنباله‌دارهایی که به داخل منظومه‌ی شمسی سقوط می‌کنند در ناحیه‌ای فراسوی این منظومه در مدارهایی در حال گردش هستند. بعدها دانشمندان این ناحیه را ابر اورت نامیدند اما هنوز هم کسی نتوانسته این ابر عظیم را مشاهده کند زیرا در دورترین نقطه‌ی منظومه‌ی شمسی بوده و در لبه‌ی خارجی آن قرار دارد. چند سال پیش از ارائه نظریه یان اورت، ستاره شناس ایرلندی، کِنِت اِجورث، گفت که احتمال می‌دهد دنباله‌دارها و اجرامی‌بسیار بزرگ در مکانی فراتر از نپتون وجود داشته باشند. در سال ۱۹۵۱،ستاره شناس هلندی-آمریکایی، جرارد کایپر (کویپر) گفت که کمربندی از اجرام سنگی و یخ زده در مکانی فراسوی نپتون وجود دارند و ما را احاطه کرده‌اند، بعدها دانشمندان این کمربند را کایپر نامیدند اما برخی دیگر، به این کمربند، کمربند اِجورث – کایپر می‌گویند.

ستاره‌شناسان به تازگی توانسته‌اند رَد یک سیاره که در کمربند کایپر است را ببینند، این سیاره که به طور واضح در تاریخ ۲۰ ژانویه ۲۰۱۶ وجود آن تایید شد، سیاره نهم نام دارد، دانشمندان این نام را برای آن انتخاب کرده‌اند اما برخی دیگر به آن سیاره ایکس نیز می‌گویند. جرم این سیاره ۱۰ برابر زمین و ۵۰۰۰ برابر پلوتو است. در ادامه نگاهی به فاصله اجرام موجود در کمربند کایپر (یا به عبارتی دیگر، سیاره‌های کوتوله) از منظومه‌ی شمسی خواهیم انداخت:

Kuiper_oort-02

حقایقی در خصوص کمربند کایپر

کمربند کایپر یک کمربند بیضوی شکل است که فضایی به اندازه ۳۰ الی ۵۰ برابر فاصله‌ی زمین از خورشید (۴.۵ الی ۷.۴ میلیارد کیلومتر) را در آسمان پوشانده است. این کمربند در بیشتر موارد به کمربند سیارکی موجود بین مشتری و زحل شباهت دارد اما با این تفاوت که اجرام کمربند کایپر بیشتر از جنس یخ هستند و این در حالیست که در کمربند سیارکی بین مشتری و زحل، ما اجرامی‌از جنس سنگ را مشاهده می‌کنیم و اجرام یخی کم‌تر هستند. دانشمندان تخمین زده‌اند که در کمربند کایپر هزاران جرم با قطر بیش از ۱۰۰ کیلومتر وجود دارند که در کنار تریلیون‌ها جرم کوچک و دنباله‌دار، در مدارهایی به دور خورشید در حال گردش هستند. این جهان‌های دور به اندازه‌ای بزرگ هستند که نمی‌شود آن‌ها را سیارک نامید و از طرفی برای آن که بشود به آن‌ها سیاره گفت نیز مناسب نیستند زیرا اندازه‌ی آن‌ها از سیارات کوچک‌تر است. مورد دیگری که در مورد این اجرام بزرگ وجود دارد، مدار عجیب و غریب آن‌هاست. این اجرام در مدارهایی فوق‌العاده بی‌نظم در حال گردشند و آن‌ها اصلاً راهی که ۸ سیاره منظومه‌ی شمسی در فضا طی می‌کنند را نمی‌روند.

شکل گیری کمربند کایپر

وقتی که منظومه‌ی شمسی شکل گرفت، بسیاری از گازها، غبارها و اجرام سنگی یکدیگر را از خورشید و سیارات راندند یا به عبارت دیگر، از سوی سیارات رانده شدند و سپس به لبه‌ی بیرونی منظومه‌ی شمسی رفته و در آن‌جا ماندگار شدند. این اجرام شاید به لبه‌ی بیرونی منظومه شمسی رانده شدند اما موفق شدند که از گرانش سیارات بزرگی همچون مشتری در امان مانده و در مدارهایی بزرگ به آرامی‌اطراف خورشید گردش کنند. کمربند کایپر و همسایه دور دست آن، یعنی ابر اورت، گنجینه‌ای از اسرار را در دل خود دارند. این گنجینه‌ها اجرام بی‌شماری هستند که همگی از دوران شکل گیری منظومه‌ی شمسی به جا مانده‌اند و می‌توانند اطلاعات مفیدی را در خصوص چگونگی شکل گیری منظومه شمسی در اختیار دانشمندان بگذارند. بخش قدیمی‌تر کمربند کایپر که بخش شلوغ آن نیز به شمار می‌رود، از اجرامی‌تشکیل شده که اکثراً دارای مدارهایی پایدار و منظم هستند اما گاهی اوقات پیش می‌آید که تغییراتی در آن‌ها ایجاد شده و باعث می‌شود که این اجرام تا حد زیادی به نپتون نزدیک شوند و به همین منظور مجدداً از سوی نپتون رانده خواهند شد.

اجرام کمربند کایپر

سیاره پلوتو شناخته شده‌ترین جرم از کمربند کایپر است و به تازگی دانشمندان توانسته‌اند نگاهی نزدیک به آن داشته باشد و شرایط آن را بررسی کنند اما هنوز هم به خوبی آن را نمی‌شناسند. تا سال ۱۹۹۲، یعنی زمانی که دیوید جویت و جِین لو توانستند جهان‌هایی کوچک که در مکانی بسیار دور به آرامی‌حرکت می‌کنند را مشاهده کنند، وجود کمربند کایپر تایید و رد نشده بود و در حد یک نظریه باقی مانده بود اما پس از این اکتشاف بزرگ، خیلی سریع دانشمندان توانستند اکتشافاتی پی در پی داشته باشند و سپس تایید کردند که در فراسوی سیاره نپتون ناحیه‌ای وجود دارد که از بی‌شمار جهان یخ زده کوچک و بزرگ تشکیل شده است.

“سدنا” نام سیاره‌ای بسیار سرد است که در سال ۲۰۰۴ برای اولین بار کشف شد، اندازه این سیاره چیزی در حدود سه چهارم پلوتو است. مدار این سیاره بسیار عجیب بوده و به صورت یک بیضی فوق‌العاده کشیده است. این مدار به گونه‌ای است که هر بار گردش سدنا به دور خورشید چیزی در حدود ۱۰۵۰۰ سال طول می‌کشد! فاصله سدنا از خورشید حدود ۱۳۰ میلیارد کیلومتر، یعنی ۹۰۰ برابر فاصله زمین و سه برابر فاصله سیاره پلوتو از خورشید است.

در سال ۲۰۰۵ نیز دانشمندان کشف یک جرم بسیار بزرگ را اعلام کردند که از اجرام کمربند کایپر به شمار می‌رود. تا قبل از سال ۲۰۱۵، دانشمندان گمان می‌کردند که اریس از پلوتو بزرگ‌تر است اما در سال ۲۰۱۵ و با رسیدن کاوشگر فضایی افق‌های نو به سیاره پلوتو، اعلام شد که اریس در مقایسه با پلوتو بسیار کوچک است.

سیاره ۹

سیاره ۹ یک نام موقت برای سیاره‌ای غول پیکر و یخی است که به تازگی کشف شده و از اجرام کمربند کایپر به شمار می‌رود. فاصله‌ی سیاره ۹ از خورشید، ۲۰ برابر فاصله سیاره‌ی نپتون تا خورشید است. واقعیت امر این است که دانشمندان تا به این لحظه نتوانسته‌اند سیاره ۹ را به طور مستقیم ببینند اما با توجه به بررسی تاثیرات گرانشی بر روی سایر اجرام کمربند کایپر توانسته‌اند وجود یک چنین سیاره‌ای را پیش‌بینی کنند. دو پزوهش‌گر به نام‌های کنستانتین باتیگین و مایکل براون از موسسه فناوری کالیفرنیا شواهد غیر مستقیم بیشتری از سیاره ۹ را بر اساس یک مدل جدید علمی‌از مدار غیر معمول چند جرم فرانپتونی دیگر که در کمربند کایپر هستند ارائه کردند.

kuiper-belt

اکتشاف کمربند کایپر

به دلیل کوچک بودن اندازه اکثر اجرام موجود در کمربند کایپر و همچنین فاصله‌ی بسیار زیاد آن‌ها از زمین، شناخت و کشف تمامی‌آن‌ها بسیار دشوار است. اما وجود ابزار علمی‌به ما کمک کرده تا بتوانیم تعدادی از بزرگ‌ترین اجرام موجود در کمربند کایپر را بشناسیم. بسیاری از اجرام بزرگ کمربند کایپر به کمک اندازه‌گیری مادون قرمز تلسکوپ فضایی ناسا، اسپیتزر، شناخته شده‌اند. ناسا برای این‌که بتوانیم خیلی بهتر این اجرام باقی مانده از روزهای اولیه شکل گیری منظومه شمسی را بشناسیم، ماموریت‌های افق‌های نو را راه اندازی کرده است. در سال ۲۰۱۵ کاوشگر فضایی ناسا به پلوتو رسید و اطلاعات بی‌شماری را در اختیار دانشمندان گذاشت، این کاوشگر همچنان به مسیر خود ادامه می‌دهد تا اجرام بیشتری از کمربند کایپر را شناسایی کند.

منبع:

واکنش شما:
like
0
love
0
haha
1
wow
0
sad
0
angry
0

دیدگاه ها

0 دیدگاه

avatar

wpDiscuz

© تمامی حقوق برای وبسایت ویاتک محفوظ است. نقل مطالب سايت تنها با ذکر و لینک به منبع مجاز است.